2. Je hebt je master in Landschapsarchitectuur aan de TU Delft cum laude afgerond met een scriptie over “(Dis)Enchantment of the Interstitial Space”. Wat fascineert je zo aan de ‘tussenruimtes’ van de stad, en wat zijn de kansen voor deze ruimtes?

Ik ben voor het eerst met de term interstitial spaces in aanraking gekomen tijdens een keuzevak van Saskia de Wit en Monica Veras Morais, waarin we samen met Stadspark West de rafelranden en vergeten plekken van Rotterdam Noord-West onderzochten. Interstitial Spaces betekent ‘de ruimtes tussen ruimtes’: dat wat er overblijft tussen de geplande omgeving, de naden en scheuren van de stad, tussen de spoorwegen en snelwegen. Het zijn veelal wilde plekken die zo buiten het stedelijke grid vallen dat ze geen duidelijke functie of beheer hebben.

Juist deze plekken roepen vaak ongemak op: we zien ze snel als rommelig, onveilig of ‘nutteloos’ in een stad waar ruimte schaars is. Tijdens mijn onderzoek werden juist deze aannames bevraagd, en in veldwerk en gesprekken met bewoners ontvouwde zich een wereld vol leven. Wat mij hierin fascineert, is dat deze ruimtes ons confronteren met onze ideeën over stedelijke natuur en over wie of wat als een legitieme buur in de stad wordt gezien. Ze spiegelen onze opvattingen over controle, rommeligheid, dakloosheid, invasieve soorten en misschien wel het belangrijkste: vrijheid.

In mijn afstudeerthesis positioneer ik deze plekken dan ook als ruimtes die verre van nutteloos zijn. Interstitiële ruimtes zijn zo veel meer dan betekenisloze ‘voids’; ze dragen alternatieve ervaringsgerichte, sociale, esthetische en ecologische kwaliteiten in zich, die de gestructureerde stad vaak niet faciliteert. Naar mijn idee kunnen ze ons voorzien van wildheid, openheid, vrijheid en zelfs een stukje betovering – Enchantment.

In het project probeer ik ze niet volledig te herontwikkelen, maar gebruik landschapsarchitectuur als middel om hun bestaande waarde zichtbaar te maken en perceptie te veranderen. Daarin werkte het thema toegankelijkheid als leidend framework: op fysiek, visueel en mentaal niveau diende mijn ontwerp de toegankelijkheid van Rotterdam’s Interstitial Spaces te verbeteren. Vanuit een set ontwerpprincipes – de Rules for Enchantment – heb ik richtlijnen opgesteld voor hoe deze plekken toegankelijker kunnen worden, terwijl hun sociale en ecologische dynamiek behouden blijft. Uiteindelijk positioneert het project deze ruimtes als een onconventionele vorm van groene infrastructuur voor Rotterdam, die verwondering, zorg en langdurig stewardship kan stimuleren.

3. Je hebt gewerkt als Landscape Designer bij Bespoke Landscapes and Design in Melbourne. Wat waren de grootste verschillen in visie tussen landschapsarchitectuur in Australië en Nederland, en hoe heeft dit je ontwerppraktijk beïnvloed?

Bespoke Landscapes was een klein ontwerpbureau in Melbourne dat is voortgekomen uit een goedlopende landscaping company. Juist de combinatie van ontwerp en uitvoering maakte het een ontzettend dynamische en wederkerige praktijk: vraagstukken rondom constructie, onderhoud en budget hadden direct invloed op het ontwerp, terwijl de uitvoerende tak dankzij de nauwe samenwerking ook complexe maatwerkopgaven kon realiseren. Als eerste werkervaring was dit voor mij enorm leerzaam. Ik kon als beginnend ontwerper bijdragen van begin tot eind en leerde heel realistisch te ontwerpen, met veel aandacht voor de uitvoerbaarheid, budget en aanleg. Ook lag er veel nadruk op inheemse beplanting en de omgang met waterschaarste.

Wat mij daarnaast sterk heeft gevormd, zeker toen ik daarna ging rondreizen, was hoe dicht de Australische samenleving bij haar natuurlijke omgeving staat. Dat is deels onvermijdelijk: de natuur is er tegelijk prachtig, uniek en soms letterlijk levensgevaarlijk. Wonen in bushfire-zones, langdurige droogte waardoor je watertank leeg raakt, of een python op je veranda – het vraagt om een veel directer begrip van natuurlijke processen en systemen om hiermee samen te leven.

Ook de publieke ruimte is ingericht op het beleven en begrijpen van landschap, met boardwalks, natuurzwembaden, wandelroutes, uitzichtpunten en toegankelijke voorzieningen die mensen uitnodigen om natuur actief te ervaren.

In Nederland kunnen we veel van deze ethiek leren. Waar ik in Australië een directe relatie ervoer met klimaat en natuurlijke processen, vraagt de Nederlandse context door ruimtelijke complexiteit om een andere benadering. Juist daarin zie ik een interessante ontwerpopgave: hoe brengen we mensen hier ook weer dichter bij natuur?

Ik zou heel graag met ontwerp weer een stuk wederkerigheid met het landschap terugvinden. Als mensen een relatie kunnen aangaan met hun omgeving, willen ze er ook beter voor zorgen: voor mij is dat misschien wel de ultieme definitie van duurzaamheid.

4. Als je één ding mocht veranderen aan hoe landschapsarchitectuur wordt onderwezen of toegepast in Nederland, wat zou dat zijn en waarom?

Ik ben me natuurlijk van bewust dat ik net ben afgestudeerd en mijn eigen positie binnen het vakgebied nog aan het vormen ben, maar ik zie zeker thema’s in de Nederlandse landschapsarchitectuur die ik graag verder zou ontwikkelen en die waardevol zouden zijn in het onderwijs!

Allereerst zou dat zijn dat wij Nederlanders toch een beetje een obsessie hebben met functionaliteit, nut en invulling, terwijl landschapsarchitectuur juist ruimte kan creëren voor het spontane, het onontworpen en het onverwachte. Ik zou graag meer aandacht willen voor plekken die niet per se een functie hoeven te hebben, en waar juist ruimte is om te toe-eigenen of agentschap vanuit de gebruiker zelf. In mijn afstudeeronderzoek noemde ik dit Loose Space (Franck & Stevens). Dit kan door ontwerp, maar ook door het behoud van plekken die toevallig zo zijn ontstaan, zoals het Tempelhofer Feld. Meer aandacht voor het onontworpen landschap en ontwerpen die niet volledig geprogrammeerd zijn, lijkt me waardevol voor zowel onderwijs als praktijk.

Daarnaast zou ik graag zien dat ontwerp meer gericht wordt op langdurige betrokkenheid: stewardship. Landschap evolueert voortdurend, en het ontwerp stopt niet bij oplevering! Door betrokken te blijven en samen met bewoners of gebruikers te leren, bij te sturen en aan te passen, kunnen ontwerpen pluriforme eindstadia kennen en beter inspelen op sociale en ecologische processen. Kijken, leren en sturen lijken mij net zo goed bij het vak te horen als plannen en tekenen. Ik weet dat dit in de praktijk vaak moeilijk te realiseren is, maar voorbeelden zoals Essenburgpark in Rotterdam banen de weg.

Tot slot zie ik graag dat esthetiek binnen landschapsarchitectuur meer ruimte biedt voor het bovenstaande. Voor dynamiek, successie, verwildering, toe-eigening en verval. Ontwerpen die verandering toelaten creëren rijkere, betekenisvolle landschappen die veerkrachtig zijn en uitnodigen tot langdurige betrokkenheid.

5. Als commissielid van Young NVTL: welke thema’s, wil je graag inbrengen in de activiteiten van Young NVTL?

Ik ben nog hard aan het ontdekken wat NVTL en Young NVTL precies doen, aangezien ik pas net na mijn afstuderen lid ben geworden. In ieder geval zou ik het leuk vinden om een levendiger, jonger geluid binnen de landschapsarchitectuur te stimuleren. Ik hoor soms dat de sector nogal voorzichtig of braaf opereert. Natuurlijk is bescheidenheid belangrijk, en erkennen dat je niet alles weet of kunt voorspellen is essentieel. Tegelijkertijd denk ik dat er ruimte is voor een cultuur waarin jonge landschapsarchitecten assertiever en uitgesprokener durven te zijn. Zeker nu veel vraagstukken rond onze natuurlijke omgeving complexer en urgenter worden, hebben we een sector nodig die durft te experimenteren en nieuwe perspectieven verkent.

Daarom lijkt het me supertof om bij te dragen aan een platform waar jonge ontwerpers ideeën kunnen delen, onderzoeken, debatteren en van elkaar kunnen leren! Ik zou het leuk vinden om de bovenstaande thema’s te kunnen aankaarten, misschien door middel van lezingen of workshop, of door Grassreads!