Hoe ziet de jonge landschapsarchitect de toekomst van ons voedsellandschap voor zich? En welke rol hebben wij daarin?

Op 24 september 2026 vond de derde gespreksavond van Jouw toekomst plaats, ditmaal bij MVRDV in Rotterdam. Dit keer ging het over het thema voedsel. Voorafgaand aan de avond kregen de deelnemers de opdracht om hun maaltijden te fotograferen en stil te staan bij de bewuste én onbewuste keuzes die daaraan ten grondslag liggen. Een eenvoudige opdracht, maar één die veel inzicht gaf in ons eigen voedselpatroon: waar komen onze ingrediënten vandaan? Welke keuzes maken we als we weinig tijd hebben? En welke rol spelen omstandigheden en financiële mogelijkheden in wat er uiteindelijk op ons bord ligt? Een interessant gedachte-experiment om zelf eens te proberen.

Over gedachte-experimenten gesproken, Joran Lammers, PhD-onderzoeker en landschapsarchitect aan de Universiteit Leiden en een van de krachten achter ‘Nederland Veganland’, nam ons mee in zijn onderzoek naar ‘future system narratives’. Hij liet zien hoe absurd ons huidige ‘normaal’ eigenlijk is wanneer je er over nadenkt. In een razendsnel tempo zijn we van schaarste naar een wereld van overvloed gegaan, en zijn we die overvloed als normaal gaan beschouwen. Tegelijkertijd is dat de reden dat we steeds nadrukkelijker tegen de grenzen van onze planeet aan lopen.

Een prikkelende vraag van Joran bleef hangen: wat zou je overgrootmoeder uit 1885 op dit moment níét absurd vinden? Veel antwoorden konden we niet bedenken. Zeker niet wanneer je onze huidige voedselketen vergelijkt met de wereld van ‘De aardappeleters’ van Vincent van Gogh uit 1885.

In het tafelgesprek dat volgde, kwamen we op een belangrijke paradox. Onze manier van plannen en organiseren – waarin landschap, landbouw, natuur en voedsel ieder hun eigen legenda-eenheid en beleidskader hebben – vormt soms juist een onderdeel van het probleem. Veel alternatieve, innovatieve, biologische, natuurinclusieve, gezonde of lokale vormen van landbouw passen niet binnen de bestaande kaders. Daarmee creëren we zelf een systeem waarin verandering moeilijk van de grond komt.

Toch ligt een deel van de oplossing juist in het landschap. Landschap is van iedereen. Het is naast fysieke ruimte ook een gedeeld verhaal, verbonden aan identiteit, herinnering en gemeenschap. Juist dat gezamenlijke verhaal kan ruimte bieden voor gesprek en verbinding, ook wanneer individuele standpunten ver uit elkaar liggen.

Daarom zijn toekomstbeelden zoals Nederland Veganland interessant. Ze gaan voorbij aan de vraag wie er gelijk heeft en schetsen een alternatief verhaal. Het werkt als middel om het huidige systeem opnieuw te bekijken en bespreekbaar te maken.

Daar ligt volgens ons ook een belangrijke rol voor de landschapsarchitect. Niet alleen ontwerpen binnen het bestaande systeem, maar ook tekenen aan nieuwe verhalen. Verhalen die laten zien dat het anders kan en die ruimte bieden om ons huidige ‘normaal’ opnieuw te bevragen. Misschien moeten we daarvoor eerst het absurde durven tekenen, om uiteindelijk een nieuw normaal voorstelbaar te maken.

“Wanneer een idee niet absurd gevonden wordt, heeft het al geen kans van slagen.”
— Albert Einstein