5 vragen aan Aviva Schulze - Gemeente Leiden - NVTL

5 vragen aan Aviva Schulze – Gemeente Leiden

Aviva Schulze.

Details

5 vragen aan is een rubriek op NVTL.nl, social media en in nieuwsbrief Het Kanaal. We laten diverse leden aan het woord: leden die al jaren lid zijn, nieuwe leden, studentleden en bureauleden. Wil je ook meedoen of iemand voordragen? Stuur ons een mail.

Dit interview is oorspronkelijk in het Nederlands gehouden en wordt automatisch vertaald.

ma 9 november 2026

1. Wil je iets over jezelf vertellen?

Na ‘Larenstein’ in Boskoop ben ik verder gegaan aan de Academie van Bouwkunst, Amsterdam met richting landschapsarchitectuur. Rond mijn afstuderen, startte ik als freelancer bij particuliere bureaus. Aanvankelijk vaak bij stedenbouwkundige bureaus als Buro Khandekar, Wissing Stedenbouw, Rein Geurtsen en partners. Na de Academie was ik de eerste werknemer bij Baljon Landschapsarchitecten. Met de geboorte van de 2e dochter ben ik een poos gestopt met werken en dat na de komst van de derde weer langzaam gaan opstarten. Weer als freelancer/ZZP’er onder de naam Atelier Lichtgroen. In de periode dat de kinderen op school waren heb ik een tijd lang vooral privétuinen ontworpen. In een vaste combinatie met een hovenier.

Zo kwam ik in 2018 bij de gemeente Leiden. Een compacte stad en compact team. Dat werkt lekker met korte lijnen en een hechte groep collega’s met de neuzen dezelfde kant op. Ik organiseer voor onze afdeling de 2-wekelijkse Ontwerp Overleggen, een aantal jaren geleden gestart door mijn collega Frank Kalshoven. Een waardevolle uitwisseling van ervaringen en kennis, soms met collega’s van andere afdelingen of van buiten de gemeente. Je komt makkelijk op eilandjes terecht in de dagelijks hectiek en mijn faciliterende inborst heeft grote moeite met het fenomeen ‘opnieuw het wiel uitvinden’.

Sinds mijn vaste aanstelling in 2020, heb ik me hard gemaakt voor lidmaatschap van de NVTL. Dat is zowaar gelukt! En naar later bleek, waren we de eerste gemeente in Nederland. Mijn wens is om meer met collega’s van andere gemeenten samen te werken. Tot nu toe lukte dat wel al met Groningen en Rotterdam in de vorm van excursies. Een jaarlijkse bijeenkomst van gemeenten zou mooi zijn, toch? De grootte van de gemeenten verschilt uiteraard, maar de problematiek die er speelt nauwelijks naar mijn idee. Leiden is lid van een landelijk orgaan op het gebied van samenwerking en uitwisseling voor beheer. Ik zou dit graag ook zien voor ontwerpers. Ik ben wel een netwerker, dus wil hier de komende jaren mee aan de gang.

We werken hard aan de vergroening en verduurzaming van de stad en vooral in de stroom van rioolvervangingen. Hele wijken gaan van gevel tot gevel op de schop, waarin zoveel mogelijk thema’s in de openbare ruimte worden meeontworpen.

Een recent nieuwtje: sinds 1 juli 2026 zijn we los van DLO (Duurzame Leefomgeving), afdeling voor Ontwerp Openbare ruimte geworden, een team van buitenruimteontwerpers en verkeersontwerpers.

Eigen tuin, foto Aviva Schulze.
Maquette stedenbouw/ landschapsstudie met Nynke Jutten, foto Aviva Schulze.

2. Is er een landschap of project dat jouw kijk op het vak blijvend heeft beïnvloed?

Niet zo zeer een project of landschap, maar meer een werkwijze. In de bureaus waar ik werkte, waren stedenbouw en buitenruimte onlosmakelijk verbonden. Het één ging niet zonder het ander en maakte dat ik me vooral later verbaasde over projecten waar dat niet lijkt te gebeuren. Met de sterk verdichtende stad met de enorme woningbouwopgave, hebben we als buitenruimteontwerpers wel echt een taak. Ik zie dat ‘laat het maar aan de markt over’ niet dat oplevert wat je zou willen voor de volgende 30-50 jaar. Het programma voor de openbare ruimte dat uit verdichting voortvloeit en de opgaven die in de steeds hetere en nattere steden spelen is niet makkelijk te realiseren.

Ik zou graag zien dat er kengetallen en onderzoek worden vastgelegd in Leiden om een leefbare stad te kunnen behouden en maken met de bijkomende budgetten. Voor vervanging of herstellen van groen was er tot nu toe geen budget, dat lijkt eraan te komen. Leiden is een groene en aantrekkelijke stad, maar een ruimtelijk document als handvat voor de hele stad is er nog niet. Daar is wat mij betreft nog werk aan de winkel.

3. Het Singelpark is uitgeroepen tot winnaar van de World Urban Parks Award 2026. Wat kunnen andere gemeenten volgens jou leren van de Leidse aanpak?

Bij het Singelpark is met name mijn collega Frank betrokken geweest, die heb ik hierover bevraagd. Het Singelpark is ontstaan als een stedelijk initiatief van Stadslab Leiden. Hierin zaten o.a. historici, architecten, journalisten en de directeur van de Hortus. Zij zochten de publiciteit op, met een oproep aan de hele stad om bij te dragen aan het allermooiste en spannendste park van de hele wereld.

Na een parkvisie en het opstarten van een project is er een prijsvraag naar de identiteit uitgeschreven. LOLA en studio Karst wonnen gezamenlijk deze prijsvraag en hebben een ultiem beeldkwaliteitsplan geschreven. Een inspirerend en leidend plan, maar niet verstikkend, dat is erg belangrijk voor een ontwerptraject van 13 jaar. Je hebt dan enige vrijheid nodig. De bewoners hebben zich na de ontwerpfase gehergroepeerd in een (onderhouds- en programma-)groep “Vrienden van het Singelpark”. De eeuwenoude verdedigingsring rond de oude binnenstad kreeg weer een nieuwe functie, het Singelpark.

Wat er te leren is van een dergelijk project is: dat je als gemeente in de eerste plaats een dergelijke oproep liefdevol moet omarmen.

De oproep van de vrienden van het Singelpark om groots in te zetten en het mooiste, langste en spannendste park van de wereld te maken was een insteek die eigenlijk altijd door je hoofd moet fladderen.

We hebben moeten leren ‘loslaten’ en samen ontwerpen. Dat was in 2012 nog niet een veelgebruikte werkwijze, was even wennen maar gaf veel draagvlak. Zelfs het onderhoud wordt deels overlaten aan bewoners, wat veel betrokkenheid oplevert. Wat laat je los en wat ook juist niet, dat is het onderzoek. En zonder de stadsbrede samenhang uit het oog te verliezen.

Hang jezelf niet op aan ‘verstikkende’ regels maar werk vanuit een inspirerend plan en hoe je de stad inspireert om daar ‘dingen te gaan doen’.

Daarnaast is het juist vasthouden aan het verhaal en dat levend houden. Dat vergt een lange adem. Het was een project dat over meerdere regeerperiodes heen getild moest worden, verkocht ook als een ‘nieuw merk’, met bijbehorende marketing en branding.

Een goed verhaal is niet als enige belangrijk, maar ook een goede verhalenverteller. Dat is Frank bij uitstek. Het Singelpark ligt nu bij iedere Leidenaar als mental map opgeslagen, zelfs bij wandelaars van buiten de stad.

De eerste award was trouwens de ‘Loop Award’: een aaneengesloten historisch park rond de stad waar je zonder onderbreking 5 km kan wandelen. Op 9 oktober hebben de initiatiefnemers van het parkconcept, de vrienden van het Singelpark samen met Frank de World Urban Parks Award opgehaald in Istanbul.

Singelpark, foto Aviva Schulze.
Tuin in Rijswijk, foto Aviva Schulze.

4. Waar wil je je als nieuwe voorzitter van de examencommissie van OntwerpAcademie voor inzetten? Wat verdient volgens jou meer aandacht in ontwerpopleidingen?

Een prachtig initiatief van Dolf Houtman, deze Academie. Als voorzitter examencommissie zie ik alleen een heel indirecte taak in het beïnvloeden van het curriculum van de opleiding. Er staat nu een behoorlijk professionele opleiding, die op de ingeslagen weg verder zal bouwen. Wat mij betreft zou hooguit nog meer aandacht en bewustwording bij hoveniers gekweekt mogen worden op het vlak van klimaatadaptatie, verduurzaming en biodiversiteit. De dagelijkse thema’s overal in stedelijk gebied. En daar ligt nog heel veel particulier versteend oppervlak. Door een presentatie van de gemeente Leuven een aantal jaar geleden weet ik dat in Leuven actief door de gemeente regionale hoveniers zijn opgezocht in een kennisdeling op deze thema’s. Die wilden klimaatadaptieve oplossingen wel uitdragen in hun dagelijks werk voor particulieren. Dat zou ik me in onze gemeente ook kunnen voorstellen, maar als een opleiding daar ook een taak in zou nemen, kan dat een belangrijke uitwerking hebben. Een eenmalige samenwerking met een hovenier met Leiden, heeft in een project waar ik aan werkte geresulteerd in het tegel-wippen in enkele achtertuinen van een paar vierkante meter. Dat dit zinvol is, niet persé meer onderhoud vergt en een privéplek veel leefbaarder maakt, zou toch een mooie inzet zijn van de specifieke deskundigheid van een hovenier?

5. Welke ontwikkeling binnen de tuin- en landschapsarchitectuur stemt je het meest optimistisch voor de toekomst?

Tja, dat vind ik best een lastige vraag. Eerlijk gezegd moet ik daar een beetje naar zoeken…

Ik maak me namelijk best ernstig zorgen. Mijn indruk is dat we veel te laat zijn wakker geworden als land, als mondiale gemeenschap. Bij de start van onze afdeling Duurzame Leefomgeving (waar we tot 1 juli toe behoorden) werd een film met de toespraak van Indira Ghandi getoond uit 1972 in de United Nations Conference on the Human Environment. Een alarm over de ernstige vervuilingen en klimaatveranderingen, die grote gevolgen zouden gaan hebben voor iedereen op aarde (en meer nog voor bewoners van arme landen). Dat er nu pas echt alarm wordt geslagen is best teleurstellend… Dat er nog steeds ‘ontkenners’ onder ons rondlopen nog meer!

Wat me dan toch wel optimistisch stemt, is dat er nog steeds mensen voor ons prachtige vak kiezen, of daaraan gelieerde opleidingen als ’Landscape and Environment Management’. Dat stemt hoopvol. Ze zijn geïnteresseerd, vaak ook gedreven en leergierig. Het zouden er wel meer mogen zijn, en vooral mensen die voor het vak groenontwerper of landschapsarchitect kiezen.

En dat wij in Leiden nog steeds een stevige ontwerptak hebben die zich inzet voor de openbare ruimte en daar steeds meer erkenning in krijgen, dat stemt me ook hoopvol. Niet alle (vooral kleine) gemeenten hebben nog die rijkdom. Tijdens de rondleidingen langs projecten met geïnteresseerde collega’s uit andere gemeenten hoor je ze dat nogal eens verzuchten. Vooral als je over lange termijnen lijnen wilt uitzetten en een verschil in een stad wilt maken. Daar lijkt een eigen, kritisch en verantwoordelijk opperend ontwerpteam wel heel veel in te helpen.

Foto: Studio JP, Professorenwijk – Moddermanstraat.