10 aanbevelingen Ruimte voor de rivier 2.0.
In het najaar van 2025 en het begin van 2026 heeft NVTL samen met ANWB, Cascade, Cumela sectie MKB INFRA, Havenbedrijf Rotterdam, Koninklijke Binnenvaart Nederland, LTO Nederland, Natuurmonumenten, Sportvisunie, Stuurgroep Delta Maas, Vereniging van Waterbouwers, Vitens, Watersportverbond en het Wereld Natuur Fonds bijgedragen aan de maatschappelijke consultatie van Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) over Ruimte voor de Rivier 2.0.
In deze fase van het programma Ruimte voor de Rivier 2.0 wordt toegewerkt naar een nationale beleidskeuze voor bodemligging en ruimte en afvoer. Veel belangen in het rivierengebied worden geraakt door de beleidskeuze en later ook door de concrete maatregelen die getroffen worden. Het ministerie van IenW achtte brede maatschappelijke betrokkenheid essentieel.
Daarom verzocht het ministerie Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) om betrokken te zijn bij deze fase en twee consultatiebijeenkomsten te organiseren. Dit alles mede ter voorbereiding op het Nationaal Waterplan (NWP) 2028-2033.
Aanleiding om het OFL te benaderen is dat de toekomstbestendigheid van het rivierengebied een nationale beleidsopgave betreft binnen de fysieke leefomgeving. Het ministerie achtte betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld cruciaal voor een uitwisseling van uiteenlopende belangen en perspectieven. En er was behoefte aan een onafhankelijk advies.
Vanuit NVTL waren bestuurslid Shera van den Wittenboer en bureauleden Pieter Schengenga (HNS) en Robbert de Koning (Bureau Robbert de Koning) bij de consultatie betrokken. Willemijn ter Hart heeft vervolgens vanuit het NVTL-bureau verschillende punten ingebracht tijdens de OFL-bijeenkomsten. Met name de punten ruimtelijke kwaliteit, het sturende principe van het bodem- en watersysteem en het inzetten van tijdelijkheid als strategisch instrument kwamen aan de orde.
In het Advies OFL voor Ruimte voor de Rivier 2.0_definitief worden verschillende thema’s besproken, o.a. het belang van een creatief ontwerp, en er worden 10 aanbevelingen gedaan.
…met een creatief ontwerp…
Maatschappelijke actoren wijzen op het belang van creatief ontwerpen en roepen op om over traditionele grenzen van programma’s en bestuurslagen heen te kijken. Een integrale aanpak levert veel winst op: investeren in ruimtelijke kwaliteit versterkt brede welvaart, gezondheid en natuur; delfstoffenwinning kan bijdragen aan het realiseren van andere maatschappelijke opgaven; tijdelijke invullingen houden gebieden leefbaar terwijl ze worden voorbereid op toekomstige rivierverruiming.
De maatschappelijke consultatie leidde tot 10 aanbevelingen:
1. Hanteer ruimtelijke kwaliteit als sturend beginsel: niet optioneel, maar als integraal onderdeel van het programma; centrale regie gecombineerd met gebiedsgerichte invulling.
2. Accepteer het natuurlijke water- en bodemsysteem als sturend principe: water en bodem bepalen de natuurlijke grenzen, niet alles kan overal; sturen op vasthouden van water waar het kan en afvoer van water waar het moet.
3. Werk aan een sterk narratief voor de sluipende droogteproblematiek: droogte en laagwater missen urgentie in beeld en taal, maar hebben grote maatschappelijke en economische gevolgen. Benut het maatschappelijk middenveld om het narratief uit te dragen.
4. Verzilver kansen op synergie in diverse domeinen: integratie van waterveiligheid, zoetwater, natuur, recreatie, landbouw, drinkwater, binnenvaart en delfstofwinning vraagt bewuste keuzes; wees creatief, er kan meer dan we denken.
5. Zet tijdelijkheid in als strategisch instrument: tijdelijke functies (wonen, landbouw, recreatie, experimenten) vergroten flexibiliteit, draagvlak en leefbaarheid in reserveringsgebieden.
6. Waak voor verkokering: niet goed op elkaar afgestemde Rijksprogramma’s, beoordelingskaders en verantwoordingstrajecten kunnen voortgang lelijk belemmeren.
7. Zorg voor voldoende grond en geld: versnipperd eigendom en financiële beperkingen botsen regelmatig met ambities van het programma.
8. Benoem spanningen expliciet: nationaal vs. lokaal, lange vs. korte termijn, botsende functies.
9. Organiseer maatschappelijke participatie ook in het vervolg: om richting te geven, lef te tonen en keuzes voor de lange termijn te legitimeren. Zorg daarbij voor goede en vroegtijdige participatie en leer van het verleden.
10. Benut kansen om doelen uit aanpalende wet- en regelgeving te realiseren: Natuur Herstelverordening, Kaderrichtlijn Water, en bestaande milieurichtlijnen.
Ondanks de goede aanbevelingen en belangrijke thema’s in het OFL-advies bestaat er bezorgdheid binnen NVTL-leden of de voorbereiding, uitwerking en uitvoering van het programma Ruimte voor de rivier 2.0. wel nadrukkelijk gekoppeld gaan worden aan het ruimtelijke beleid op alle schaalniveaus.
Via info@nvtl.nl kun je aangeven als je ook interesse hebt om op de hoogte gehouden te worden van programma Ruimte voor de rivier 2.0. wanneer NVTL weer gevraagd wordt mee te denken.
