Project in Beeld: Ziegler | Branderhorst – Stadskwartier Noorderbos
Details
In deze nieuwe rubriek delen we regelmatig bijzondere tuin- of landschapsontwerpprojecten van bureauleden van NVTL.
Project: Stadskwartier Noorderbos, Rotterdam
Ontwerp: Ziegler | Branderhorst
Samenwerking: Ziegler | Branderhorst (ontwerpend onderzoek), Leo Bus & Walter Manshanden (MKBA)
Opdrachtgevers: Vereniging Bewoners Tegen Vliegtuigoverlast (BTV-Rotterdam Airport)
Status: Ontwerpend onderzoek afgerond
Oppervlakte: Projectgebied 410 ha
Wonen: 12.500 woningen, BVO 1.375.000 m2
Voorzieningen: Maatschappelijk en commercieel, BVO 265.000 m2
Publieke ruimte: 150 ha bos, 17 ha waterplas
Overig functies: 2 metrostations, scholen- en bedrijvencampus, festivalterrein, lifeliner (traumahelicopter)
Meer informatie: www.zieglerbranderhorst.nl en ruimbaanvoorrotterdam.nl
Stadskwartier Noorderbos, Rotterdam
Alternatief voor ruimteclaim luchthaven
Omwonenden van Rotterdam The Hague Airport hebben Ziegler|Branderhorst gevraagd een realistisch ruimtelijk alternatief te ontwerpen voor het huidige luchthaventerrein. De discussies over het voortbestaan van deze luchthaven is tot nu toe vooral gevoerd op basis van emotie. Aan de ene kant bewoners die gezondheidshinder ondervinden van de luchtvaart. Aan de andere kant inwoners die het gemak van een regionale luchthaven omarmen en er trots op zijn, en de stad die meent dat de luchthaven van economisch belang is. Daarom is parallel aan het ontwerpend onderzoek een Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA) opgesteld. Het ontwerpend onderzoek en de MKBA samen, tonen overtuigend aan dat een andere invulling van het gebied ruimtelijk, maatschappelijk én economisch zeer aantrekkelijk is.
Het ontwerpend onderzoek is een aanjager voor een bredere discussie over ruimtegebruik in de stad. Sinds de aanleg van de nieuwe A16 ligt de luchthaven niet langer in de polder, maar binnen de ruit van Rotterdam. De ruimteclaim van de luchthaven reikt bovendien verder dan het vliegveldterrein. Hindercontouren belemmeren o.a. woningbouw in de regio. Twee reeds bestaande, onderbenutte metrostations in het gebied garanderen bereikbaarheid per OV.
De grootte van het terrein is vergelijkbaar met het stadscentrum van Rotterdam. Zo’n groot terrein dat in één keer vrijkomt vraagt om een invulling die recht doet aan de omvang en betekenis ervan. Dit strekt verder dan alleen de grote woningbouwopgave van Rotterdam. Ziegler | Branderhorst heeft deze opgave aangegrepen om ook landschappelijke meerwaarde te scheppen. Het huidige (omheinde) luchthaventerrein was de ontbrekende schakel in de groene ‘Noordrand van het Rotterdam’. In het ontwerp is ruimte voor een groot stadsbos met recreatieplas/waterbuffer, vergelijkbaar met de schaal en gebruik van het Kralingse Bos.
Antwoord op urgente opgaven
Stadskwartier Noorderbos bouwt voort op eerder geschetste alternatieven voor het luchthaventerrein. Ziegler | Branderhorst heeft de opgave benaderd vanuit maatschappelijke meerwaarde voor de regio. Urgente opgaven waren leidend: de behoefte aan betaalbare woningen, maar ook de behoefte aan groen en de noodzaak voor een regionale waterbuffer. Dit heeft geleid tot een samenhangende, duurzame stadswijk met een groot bos, recreatieplas, voorzieningen en een (onderwijs)campus.
Droge voeten
Het (polder)gebied ligt circa 5m onder NAP. De nieuwe A16 blokkeert letterlijk de natuurlijke waterafvoer. Door de aanleg van een recreatieplas, ontstaat ruimte om water te bufferen. Het oorspronkelijke slotenpatroon wordt teruggebracht. Met het uitgegraven zand worden delen van de nieuwe stadswijk opgehoogd.
Bos
In het noorden wordt een groot stadsbos aangeplant. Het ontlast de drukke stadsparken en vormt een buffer tussen de nieuwe stadswijk en de snelweg. Het luchthaventerrein vormde bovendien de ontbrekende schakel in de groene, recreatieve en ecologische keten ten noorden van Rotterdam. Het nieuwe stadsbos heelt de groene ‘Noordrand van Rotterdam’ aan. Via Stadskwartier Noorderbos wordt de Noordrand verbonden met de stad. Waar de luchthaven nu nog een barrière vormt, verbinden straks nieuwe fietsroutes de stad met het ommeland.
Stad in balans
Stadskwartier Noorderbos biedt ruimte aan 12.500 woningen waarvan 70% betaalbaar, zonder dat daar hoge woontorens voor nodig zijn. De wijk wordt een voorbeeld voor gestapeld, groen en biobased bouwen. Het ontwerp bevat goed bereikbare voorzieningen op fietsafstand en benut de twee bestaande metrostations; het aanleggen van een kostbare tram- of metrobaan naar de wijk is niet nodig. De wijk is sterk gemengd met voorzieningen en biedt ruimte aan 10.000 werkplekken. Rond de huidige terminal is plaats voor een regionale bedrijfs- en onderwijscampus en het behoud van de lifeliner (traumahelikopter). Ook is in het ontwerp rekening gehouden met bestaande bedrijven. Fietsinfrastructuur met omliggende wijken wordt versterkt, autoverkeer beperkt.
Voor alle Rotterdammers
Een nieuwe invulling van het luchthaventerrein in de vorm van een groene stadswijk is niet alleen haalbaar, maar ook gunstig voor Rotterdam en de regio. Het ontwerp geeft antwoord op thema’s die nu en in de toekomst van belang zijn. De MKBA toont bovendien aan dat dit grote financiële en maatschappelijke voordelen biedt ten opzichte van de huidige luchthaven.
Ziegler | Branderhorst
Ziegler | Branderhorst werkt onderzoekend, nieuwsgierig en optimistisch als team aan ruimtelijke en landschappelijke opgaves. In een open proces komen we tot oplossingen die ontspannen hun plek in de wereld vinden. Onze projecten lijken vanzelfsprekend, maar verrassen door zorgvuldige detaillering en ongedwongen ruimtelijkheid.
We zijn ontwerpers: we bewegen tussen schalen, lagen en tijden. We brengen verbeeldingskracht in de opgaven van morgen. Maar we weten ook heel goed wat dat betekent voor de materialiteit in het leven van vandaag. Daarbij bouwen we verder met wat de tijd meegeeft aan een plek. Zo ontstaan beelden, ontwerpen en projecten die helder zijn en vanzelfsprekend voelen. Ze ademen mee met de plek.
In onze ontwerpbenadering vouwen stedenbouw en architectuur zich in elkaar. We maken architectuur waarin je het landschap kan voelen en aanraken. Buitenruimte plaatst gebouwen in een zinsverband en richt de blik naar buiten. Andersom werkt het ook: onze plannen en visies communiceren over tastbare sfeer en alledaagse ervaring. Ontwerpen is ruimte maken door de schalen heen.
